Xe máy bị mất hơi nghĩa là buồng đốt không giữ được áp suất nén, hơi lọt ra qua xupap đóng không kín, xéc măng mòn, thành xi lanh xước hoặc gioăng mặt máy bị thổi. Dấu hiệu dễ thấy là đạp cần khởi động nhẹ tênh, xe khó nổ, chạy yếu, hao nhớt và có thể ra khói. Cách xác nhận chắc chắn là cho thợ đo áp suất nén qua lỗ bugi trước khi quyết định sửa.
| Dấu hiệu | Nguyên nhân có thể | Việc làm trước | Khi nào cần thợ |
|---|---|---|---|
| Đạp cần nhẹ, không có lực ghì | Xupap hở kín kém, xéc măng mòn | So với cảm giác lúc xe còn tốt | Nên đo nén sớm |
| Mất hơi sau khi chỉnh cò | Cò chỉnh quá sát, xupap không đóng kín | Nhớ lại lần sửa gần nhất | Quay lại tiệm chỉnh lại |
| Khói trắng xanh, hao nhớt | Xéc măng mòn, xi lanh xước | Kiểm tra que thăm nhớt | Rã máy kiểm tra |
| Rỉ dầu, xì hơi ở mép đầu máy | Thổi gioăng mặt máy | Nhìn vết dầu quanh đầu máy | Thay gioăng, kiểm tra mặt máy |
| Mất hơi đột ngột sau khi nóng máy | Lột dên | Tắt máy, không cố nổ | Làm lại máy |
Mất hơi là gì
Động cơ bốn thì nén hỗn hợp xăng gió trong xi lanh trước khi bugi đánh lửa. Hỗn hợp càng được nén tốt, lực nổ càng mạnh. "Hơi" trong cách nói của thợ là áp suất nén này. Khi áp suất tụt, hỗn hợp cháy yếu, xe mất lực, khó nổ và tốn xăng hơn. Người ta gọi là xe "yếu hơi" khi mới tụt một phần, "mất hơi" khi tụt nhiều đến mức không nổ.
Nguyên nhân xe máy bị mất hơi
Xupap đóng không kín
Mặt tựa xupap bám muội than hoặc bị cháy rỗ sẽ không kín. Một lỗi hay gặp là cò chỉnh quá sát, không còn khe hở. Khi máy nóng, xupap giãn ra và không đóng hẳn, hơi lọt ra đường nạp hoặc đường xả. Xe bị mất hơi ngay sau khi vừa chỉnh cò thì nên nghĩ đến nguyên nhân này trước.
Xéc măng mòn, gãy hoặc bó
Xéc măng là các vòng kim loại bao quanh piston, giữ kín buồng đốt và gạt nhớt. Chạy lâu, nhớt kém hoặc để quá hạn thay nhớt làm xéc măng mòn hay bó cứng trong rãnh. Hơi nén lọt xuống cacte và nhớt lọt lên buồng đốt, nên xe thường kèm hao nhớt, khói trắng xanh.
Thành xi lanh xước
Thiếu nhớt, nóng máy hoặc bụi lọt qua lọc gió làm piston cào xước thành xi lanh. Trường hợp nặng gọi là lột dên, có thể làm máy kẹt cứng.
Thổi gioăng mặt máy, bugi lỏng
Gioăng giữa đầu máy và xi lanh hỏng làm hơi xì ra ngoài, thường thấy vệt dầu hoặc muội đen ở mép. Bugi siết không chặt hoặc ren lỗ bugi hỏng cũng làm mất hơi.
Cách nhận biết xe đang mất hơi
- Với xe có cần đạp, đạp chậm và cảm nhận lực. Xe tốt có một điểm ghì rõ khi piston lên nén. Xe mất hơi đạp nhẹ, trôi tuột.
- Để ý tiếng đề. Mô tơ đề quay nhanh bất thường mà máy không nổ có thể do nén yếu.
- Xem khói xả khi máy đã nóng. Khói trắng xanh mùi nhớt cháy liên tục cho thấy nhớt lọt vào buồng đốt.
- Kiểm tra que thăm nhớt định kỳ. Nhớt hao nhanh giữa hai lần thay là dấu hiệu đi kèm.
- Nhìn quanh mép đầu máy xem có vệt dầu, muội đen.
- Cho thợ đo áp suất nén. Thợ tháo bugi, vặn đồng hồ đo nén vào lỗ bugi, mở hết ga rồi đề hoặc đạp máy. So kết quả với thông số của nhà sản xuất cho dòng xe đó.
Mẹo của thợ: nếu nén thấp, nhỏ vài giọt nhớt vào lỗ bugi rồi đo lại. Nén tăng lên rõ thì lỗi nằm ở xéc măng và xi lanh. Nén không đổi thì nghi xupap hoặc gioăng mặt máy.
Hướng sửa theo nguyên nhân
- Cò chỉnh quá sát: chỉnh lại khe hở xupap đúng thông số khi máy nguội. Thường hết mất hơi ngay.
- Xupap bám muội hoặc rỗ: mở đầu máy, vệ sinh muội, rà lại xupap, thay xupap hoặc phớt nếu cần.
- Gioăng mặt máy: thay gioăng mới, kiểm tra mặt máy có cong vênh không.
- Xéc măng mòn: thay bộ xéc măng. Nếu xi lanh còn tốt có thể chỉ thay xéc măng.
- Xi lanh xước, lột dên: làm lại xi lanh (doa lên cốt hoặc thay nòng), thay piston và xéc măng theo cốt mới.
Khi nào cần ra tiệm
- Xe không nổ dù còn xăng, bugi có lửa.
- Mất hơi ngay sau khi sửa máy hoặc chỉnh cò.
- Hao nhớt kèm khói xanh.
- Máy từng bị nóng quá mức, kêu gõ hoặc kẹt cứng.
Không nên cố đề liên tục khi xe mất hơi không nổ vì dễ làm yếu ắc quy và mô tơ đề.
Chi phí tham khảo
Chỉnh cò là việc nhỏ. Rà xupap, thay gioăng mặt máy tốn hơn vì phải mở đầu máy. Làm lại xi lanh, piston và xéc măng là mức cao nhất. Khoảng giá thay đổi nhiều theo dòng xe, phụ tùng chính hãng hay thay thế và tay nghề từng tiệm, nên nhờ thợ đo nén và báo giá trước.
Câu hỏi thường gặp
Xe máy bị mất hơi là sao?
Là áp suất nén trong buồng đốt tụt xuống vì hơi lọt qua xupap, xéc măng, xi lanh hoặc gioăng. Xe sẽ khó nổ, yếu và tốn xăng.
Xe máy bị mất hơi không nổ phải làm sao?
Kiểm tra xăng và lửa bugi trước để loại trừ. Nếu vẫn không nổ và cần đạp nhẹ tênh, đưa xe ra tiệm đo nén. Không cố đề lâu vì hại ắc quy.
Xe máy bị yếu hơi phải làm sao?
Yếu hơi thường bắt đầu từ cò sai, xupap bám muội hoặc xéc măng mòn. Đo nén để biết mức độ, sửa sớm khi mới yếu sẽ đỡ tốn hơn để đến lúc mất hơi hẳn.
Xe máy bị mất hơi sửa hết bao nhiêu tiền?
Tuỳ nguyên nhân: chỉnh cò rẻ nhất, thay gioăng hoặc rà xupap ở mức giữa, làm lại xi lanh piston tốn nhất. Giá khác nhau theo dòng xe và tiệm, nên hỏi báo giá sau khi thợ đo nén.