Xe máy bị nóng máy bất thường thường do động cơ thiếu bôi trơn hoặc thiếu làm mát: nhớt cạn hay đã quá cũ, xe làm mát bằng dung dịch bị thiếu nước mát hoặc quạt két nước không chạy. Bó phanh, lọc gió tắc, chở nặng lên dốc hay bò trong kẹt xe lâu cũng làm máy nóng lên. Khi thấy máy nóng rát, có mùi khét hoặc đèn báo nhiệt sáng, hãy dừng xe, tắt máy và để nguội trước khi kiểm tra.
| Dấu hiệu | Nguyên nhân có thể | Việc làm trước | Khi nào cần thợ |
|---|---|---|---|
| Máy nóng, xe yếu dần, tiếng máy khô | Thiếu nhớt, nhớt quá hạn | Tắt máy, để nguội, xem que thăm | Nhớt cạn hẳn hoặc có mạt kim loại |
| Đèn báo nhiệt độ sáng (xe làm mát dung dịch) | Thiếu nước mát, quạt két hỏng, két rò | Tắt máy, để nguội, xem bình phụ | Két rò, quạt không quay |
| Mùi khét, có khói nhẹ quanh máy | Nhớt rỉ lên cổ pô, dây điện chập | Dừng xe, tìm vết dầu | Có mùi nhựa cháy hoặc khói đen |
| Xe ì, bánh nóng | Bó phanh | Sờ gần đĩa phanh, đùm phanh sau khi dừng | Phanh kẹt không nhả |
| Nóng khi kẹt xe lâu, chạy thoáng thì đỡ | Làm mát kém, lọc gió bẩn | Tắt máy khi dừng lâu | Hiện tượng lặp lại hằng ngày |
Nóng bình thường và quá nhiệt khác nhau thế nào
Động cơ đốt trong luôn nóng khi chạy. Lốc máy và cổ pô nóng đến mức không chạm tay được là chuyện bình thường. Dấu hiệu quá nhiệt là những thứ khác đi kèm: xe yếu hẳn, tiếng máy khô và to hơn, có mùi khét, nhớt bốc hơi, hoặc đèn báo nhiệt độ trên đồng hồ sáng lên ở xe làm mát bằng dung dịch.
Sách hướng dẫn sử dụng Air Blade của Honda mô tả hai dấu hiệu quá nhiệt: đèn báo quá nhiệt dung dịch làm mát sáng và tăng tốc chậm. Sách cũng ghi rằng để động cơ nổ cầm chừng quá lâu có thể làm đèn này sáng.
Nguyên nhân khiến xe máy nóng máy
Thiếu nhớt hoặc nhớt quá cũ
Nhớt vừa bôi trơn vừa mang nhiệt ra khỏi các chi tiết. Xe số và xe tay ga làm mát bằng gió dựa vào nhớt nhiều hơn. Khi nhớt cạn hoặc đã loãng, đen, ma sát tăng và máy nóng nhanh. Kéo dài có thể gây lột dên, tức piston và xi lanh bị cào xước, kẹt cứng.
Thiếu nước làm mát, quạt két hỏng
Xe làm mát bằng dung dịch có két nước, bơm nước và quạt. Dung dịch rò rỉ qua ống, nắp két hoặc gioăng, hoặc quạt không quay khi xe đứng yên, đều làm nhiệt tăng nhanh. Sách hướng dẫn Honda Air Blade ghi thay dung dịch làm mát theo mốc 3 năm và khuyên dùng loại pha sẵn chính hãng, không pha thêm nước.
Bó phanh
Phanh không nhả hết làm động cơ phải kéo thêm lực, máy nóng và xe ì. Bánh xe nóng bất thường sau một đoạn chạy là dấu hiệu dễ nhận ra.
Hỗn hợp xăng gió nghèo, lọc gió tắc
Lọc gió bẩn, kim phun bẩn hoặc cảm biến báo sai làm hỗn hợp cháy không đúng tỷ lệ. Hỗn hợp nghèo xăng cháy nóng hơn. Xe chế pô, thay lọc gió không đúng loại cũng gặp lỗi này.
Cách chạy
Chở nặng lên dốc dài bằng số cao, bò trong kẹt xe hàng giờ, hoặc để máy nổ cầm chừng lâu khiến lượng gió làm mát giảm.
Có mùi khét khi nóng máy là do đâu
Mùi khét thường đến từ nhớt rỉ ra từ gioăng mặt máy, ốc xả hoặc phớt rồi nhỏ lên cổ pô nóng. Mùi khét dạng nhựa cháy có thể là dây điện chập hoặc chi tiết nhựa chạm vào pô. Ở xe tay ga, mùi khét cao su từ hông trái có thể là dây curoa trượt hoặc bố nồi cháy.
Việc cần làm khi xe nóng máy giữa đường
- Tấp vào lề an toàn, tắt máy bằng khoá điện.
- Để xe nguội ít nhất 20 đến 30 phút ở chỗ râm. Không dội nước lạnh lên lốc máy nóng vì có thể gây nứt hoặc cong vênh.
- Với xe làm mát dung dịch, không mở nắp két nước khi máy còn nóng. Dung dịch nóng có áp suất và có thể phun ra gây bỏng.
- Khi máy đã nguội, dựng xe bằng chân chống giữa trên nền phẳng và kiểm tra nhớt bằng que thăm. Sách Honda hướng dẫn cho máy nổ cầm chừng 3 đến 5 phút, tắt máy đợi 2 đến 3 phút, rồi đưa que thăm vào hết mà không vặn để đọc mức nhớt giữa vạch trên và vạch dưới.
- Xe làm mát dung dịch: xem mức trong bình phụ và tìm vết rò quanh két, ống nước.
- Nếu nhớt thiếu, đổ thêm đúng loại đến vạch trên. Nếu dung dịch thiếu và két không rò, bổ sung dung dịch làm mát.
- Chạy chậm đến tiệm gần nhất. Nếu đèn báo nhiệt lại sáng, dừng xe và gọi cứu hộ.
Khi nào phải ra tiệm
- Nhớt cạn hẳn hoặc que thăm có mạt kim loại lấp lánh.
- Két nước rò, quạt két không quay, dung dịch hao liên tục.
- Máy kêu gõ, xe mất lực rõ, khó nổ lại sau khi nguội. Có thể đã xước xi lanh.
- Mùi nhựa cháy, có khói từ dây điện.
- Honda ghi rõ trong sách Air Blade: nếu két tản nhiệt rò, không khởi động động cơ mà đưa xe đến cửa hàng.
Phòng tránh nóng máy
- Thay nhớt đúng hạn theo sổ bảo dưỡng của xe, kiểm tra que thăm định kỳ.
- Xe làm mát dung dịch: kiểm tra bình phụ khi rửa xe, thay dung dịch theo lịch.
- Vệ sinh lọc gió, thay khi quá bẩn.
- Tắt máy khi dừng lâu, tránh chở quá tải.
Chi phí tham khảo
Thay nhớt, bổ sung dung dịch làm mát hay vệ sinh lọc gió là các việc chi phí thấp. Sửa két nước, thay quạt tốn hơn. Nếu đã lột dên phải làm lại xi lanh, piston, xéc măng, chi phí cao hơn nhiều. Giá thay đổi theo dòng xe và nơi sửa, nên hỏi trước.
Câu hỏi thường gặp
Xe máy bị nóng máy có mùi khét là bị gì?
Thường do nhớt rỉ nhỏ lên cổ pô, dây curoa hoặc bố nồi xe tay ga trượt, hoặc dây điện chập. Dừng xe, tắt máy và tìm vết dầu quanh máy. Mùi nhựa cháy cần ra tiệm ngay.
Xe máy bị quá nhiệt có chạy tiếp được không?
Không nên. Chạy tiếp khi quá nhiệt có thể làm xước xi lanh, cong mặt máy. Để nguội, kiểm tra nhớt và nước mát rồi mới chạy chậm đến tiệm.
Xe máy bị sôi nước mát phải làm sao?
Tắt máy, chờ nguội hẳn rồi mới mở nắp két. Kiểm tra mức dung dịch và vết rò. Nước mát sôi thường do thiếu dung dịch, quạt hỏng hoặc két tắc, cần thợ kiểm tra.
Xe tay ga bị nóng máy có sao không?
Xe tay ga để máy dưới yên nên nóng hơn cảm giác ở xe số là bình thường. Nếu kèm yếu máy, mùi khét hoặc đèn báo nhiệt, cần kiểm tra nhớt, dung dịch làm mát và bộ nồi.