Xe máy bị bó thắng trước khi đã nhả tay phanh mà má phanh vẫn ghì vào đĩa hoặc đùm: bánh trước quay nặng, đĩa phanh nóng rát sau một quãng ngắn, xe ì và có thể có mùi khét. Ở thắng đĩa, nguyên nhân hay gặp là piston heo dầu kẹt do bẩn hoặc rỉ, dầu phanh cũ, chốt má phanh rỉ. Ở thắng đùm (thắng cơ), hay do cam phanh rỉ, dây phanh kẹt hoặc lò xo guốc yếu. Bó phanh nặng dễ bó cứng bánh khi phanh nóng lên, cần sửa ngay.
| Dấu hiệu | Nguyên nhân có thể | Việc làm trước | Khi nào cần thợ |
|---|---|---|---|
| Bánh trước quay nặng, đĩa nóng | Piston heo dầu kẹt | Dựng xe quay bánh thử | Sớm |
| Càng chạy càng bó, nguội thì đỡ | Dầu phanh cũ, lỗ hồi dầu tắc | Xem màu dầu phanh | Thay dầu, vệ sinh |
| Tay phanh trả về chậm | Tay phanh khô, xi lanh chính kẹt | Bóp nhả thử nhiều lần | Khi tay phanh kẹt |
| Tiếng rít đều theo vòng bánh | Má phanh kẹt chốt, đĩa cong | Nghe khi dắt xe | Khi đĩa đảo |
| Thắng đùm bó, tay phanh cứng | Cam phanh rỉ, dây phanh kẹt | Kiểm tra dây phanh | Khi bôi trơn không hết |
Cách tự kiểm tra bó thắng trước
- Dựng xe bằng chân chống giữa trên nền phẳng. Nếu bánh trước chạm đất, ấn đuôi xe để nhấc bánh trước lên hoặc nhờ người giữ.
- Quay bánh trước bằng tay. Bánh quay trơn và trôi thêm vài vòng là bình thường. Bánh dừng ngay hoặc nghe tiếng cọ liên tục là bó.
- Sau khi chạy vài cây số không phanh nhiều, dừng lại và đưa tay gần đĩa phanh, không chạm trực tiếp. Hơi nóng hắt ra rõ rệt là má phanh đang cọ.
- Bóp và nhả tay phanh. Tay phanh phải trả về nhanh và dứt khoát.
- Với thắng đùm, sách hướng dẫn Honda Wave 110 ghi hành trình tự do ở đầu tay phanh trước là 10 đến 20 mm. Hành trình quá ngắn làm guốc phanh luôn chạm đùm.
Nguyên nhân bó thắng đĩa trước
Piston heo dầu kẹt
Heo dầu (cùm phanh) có piston đẩy má phanh vào đĩa. Khi nhả phanh, phớt cao su kéo piston lùi lại một chút. Bụi, bùn bám quanh piston hoặc piston rỉ làm nó không lùi về được, má phanh vẫn ép vào đĩa.
Dầu phanh cũ
Dầu phanh hút ẩm theo thời gian. Dầu ngậm nước làm rỉ piston, phớt và khi nóng lên có thể gây cảm giác phanh bất thường. Sách hướng dẫn Honda Air Blade ghi thay dầu phanh theo mốc 2 năm và dùng dầu phanh DOT 3 hoặc DOT 4 hoặc loại tương đương. Honda cũng dặn không tự đổ thêm hoặc thay dầu phanh, trừ trường hợp khẩn cấp, và lau ngay dầu phanh tràn vì nó phá hỏng bề mặt sơn, nhựa.
Xi lanh chính và tay phanh
Xi lanh chính trên tay lái có lỗ hồi dầu rất nhỏ. Lỗ này tắc hoặc tay phanh bị kẹt, khô trục khiến áp suất dầu không xả hết, phanh luôn ghì nhẹ. Hiện tượng thường nặng dần khi phanh nóng.
Chốt má phanh rỉ, đĩa cong
Má phanh trượt trên chốt dẫn hướng. Chốt rỉ làm má không lùi ra. Đĩa phanh cong sau va chạm sẽ cọ vào má theo từng vòng, nghe tiếng rít đều.
Nguyên nhân bó thắng đùm trước
- Cam phanh rỉ, khô mỡ, không trả về.
- Dây phanh rỉ trong vỏ, kẹt.
- Lò xo guốc phanh yếu hoặc gãy.
- Chỉnh ốc điều chỉnh quá căng.
Sách Honda khuyên bôi trơn dây phanh bằng dầu bôi trơn có sẵn trên thị trường để dây không mòn nhanh, và mang xe đến cửa hàng nếu dây phanh xoắn hoặc mòn cần thay.
Cách xử lý
- Thắng đùm: chỉnh lại ốc điều chỉnh cho đúng hành trình tự do, bôi trơn dây phanh. Nếu vẫn bó, thợ tháo bánh, vệ sinh và tra mỡ cam phanh, thay lò xo guốc.
- Thắng đĩa: thợ tháo heo dầu, vệ sinh piston, thay phớt piston nếu cần, vệ sinh và tra mỡ chịu nhiệt vào chốt má phanh.
- Thay dầu phanh mới đúng loại, xả gió hệ thống.
- Kiểm tra xi lanh chính, lỗ hồi dầu, trục tay phanh.
- Đĩa cong hoặc mòn quá giới hạn thì thay đĩa. Má phanh đã cháy chai thì thay má mới.
Khi nào không được chạy tiếp
- Bánh trước gần như không quay được bằng tay.
- Đĩa phanh bốc khói, có mùi khét.
- Tay phanh bóp không vào hoặc bóp sát tay lái.
Bó thắng trước có thể khoá bánh khi phanh nóng, rất dễ ngã xe. Nên dắt xe đến tiệm hoặc gọi cứu hộ.
Chi phí tham khảo
Chỉnh phanh, bôi trơn dây phanh là việc nhỏ. Vệ sinh heo dầu, thay dầu phanh ở mức vừa. Thay đĩa, heo dầu hay xi lanh chính tốn hơn. Giá thay đổi theo dòng xe, có ABS hay không và nơi sửa.
Câu hỏi thường gặp
Xe máy bị bó thắng đĩa trước là do đâu?
Hay nhất là piston heo dầu bẩn hoặc rỉ không lùi về, dầu phanh cũ, chốt má phanh rỉ. Vệ sinh heo dầu và thay dầu phanh khắc phục được phần lớn trường hợp.
Xe máy bị kẹt thắng trước có chạy tiếp được không?
Không nên. Phanh cọ liên tục làm nóng, có thể khoá bánh trước và gây ngã. Dắt xe hoặc chạy thật chậm đến tiệm gần nhất.
Xe tay ga bị bó thắng có tự sửa được không?
Với thắng đùm, bạn có thể chỉnh ốc điều chỉnh và bôi trơn dây phanh. Với thắng đĩa, việc tháo heo dầu và xả gió nên để thợ làm vì liên quan an toàn.
Xe tay ga bị dính thắng sau khi rửa xe là sao?
Nước làm má phanh và đĩa ướt, có thể dính nhẹ hoặc rỉ bề mặt qua đêm. Thường hết sau vài lần phanh nhẹ. Nếu vẫn bó, kiểm tra piston heo dầu hoặc cam phanh.