Xe máy bị lắc đầu hay lạng tay lái thường bắt nguồn từ bánh trước: lốp non, lốp mòn không đều, vành cong hoặc căm lỏng, bạc đạn bánh rơ. Tiếp theo là cổ lái với chén cổ, bi cổ mòn hoặc lỏng, và phuộc trước chảy dầu. Bánh sau căng lệch cũng làm xe có cảm giác lạng. Đây là lỗi liên quan an toàn, nên kiểm tra sớm, bắt đầu từ áp suất lốp.
| Dấu hiệu | Nguyên nhân có thể | Việc làm trước | Khi nào cần thợ |
|---|---|---|---|
| Tay lái nặng, lạng một bên | Lốp trước non | Bơm đúng áp suất | Khi xẹp lại nhanh |
| Rung tay lái ở một dải tốc độ | Lốp mòn không đều, vành đảo | Nhìn mặt lốp, quay bánh xem vành | Khi vành cong |
| Lụp cụp ở cổ khi phanh trước | Chén cổ, bi cổ lỏng hoặc mòn | Thử phanh trước và đẩy xe | Sớm |
| Tay lái tự lắc mạnh khi buông nhẹ | Chén cổ mòn, lốp mòn, bánh lệch | Không buông tay lái | Ngay |
| Xe chòng chành, phuộc xuống sâu | Phuộc trước chảy dầu | Nhìn ống phuộc | Thay phớt, dầu phuộc |
Kiểm tra theo thứ tự
1. Áp suất lốp
Lốp trước non làm tay lái nặng và lạng. Lốp sau non làm đuôi xe bồng bềnh khi vào cua. Bơm đúng áp suất khi lốp nguội theo nhãn dán trên xe hoặc sách hướng dẫn. Ví dụ sách Honda Wave 110 ghi lốp trước 200 kPa, lốp sau 225 kPa khi đi một người và 280 kPa khi chở thêm người.
2. Mặt lốp
Lốp mòn thành bậc thang, mòn lệch một bên, phồng hoặc biến dạng sẽ làm tay lái rung ở một dải tốc độ nhất định. Lốp đã mòn đến vạch chỉ thị mòn cần thay.
3. Vành và căm
- Dựng chân chống giữa, nhấc bánh trước khỏi đất (ấn đuôi xe hoặc nhờ người giữ).
- Quay bánh chậm, nhìn mép vành so với một điểm cố định như chắn bùn. Vành lượn lên xuống hoặc sang ngang là vành đảo, cong.
- Xe vành căm: gõ nhẹ từng căm bằng tua vít. Căm lỏng hoặc gãy phát tiếng khác các căm còn lại.
4. Bạc đạn bánh trước
Giữ hai bên lốp, lắc bánh sang ngang. Có độ rơ lục cục là bạc đạn bánh mòn. Quay bánh nghe tiếng rột rột cũng là dấu hiệu.
5. Cổ lái (chén cổ, bi cổ)
Cổ lái có hai bộ bi nằm trên và dưới giúp tay lái xoay nhẹ.
- Cổ lỏng: bóp phanh trước rồi đẩy xe tới lui, nghe và cảm thấy lụp cụp ở cổ.
- Chén cổ mòn rỗ: nhấc bánh trước, xoay tay lái từ trái sang phải chậm. Có điểm bị khựng, lọt vào như có nấc, đặc biệt ở giữa, là chén cổ đã rỗ. Xe kiểu này hay lạng, lắc đầu khi buông lỏng tay lái.
- Cổ quá chặt: tay lái nặng, khó giữ thăng bằng ở tốc độ chậm.
Sách hướng dẫn Honda đưa việc kiểm tra cổ lái vào mục kiểm tra trước khi lái, yêu cầu tay lái hoạt động êm ở mọi vị trí.
6. Phuộc trước
Phuộc chảy dầu làm hai bên giảm chấn không đều, xe chòng chành, xuống sâu khi phanh. Nhìn ống phuộc dưới phớt: có vòng dầu và bụi bám là phớt đã hở.
7. Bánh sau
Bánh sau căng xích lệch, bạc đạn bánh sau rơ hoặc lốp sau mòn cũng làm cả xe lạng như lắc đầu. Kiểm tra vạch chia hai bên càng sau có trùng không.
Lắc đầu sau khi thay lốp, lắp đồ hoặc chở hàng
Xe vừa thay lốp mà bắt đầu rung tay lái thì nghi lốp lắp chưa đều mép vành, bơm sai áp suất hoặc bánh chưa được siết đúng. Lốp mới của hãng khác, cỡ khác với lốp theo xe cũng làm cảm giác lái thay đổi. Nên quay lại tiệm vừa thay để kiểm tra.
Xe lắp thêm thùng hàng, giỏ lớn phía sau hoặc đồ nặng treo ở đầu xe cũng thay đổi trọng tâm và dễ lạng. Chở hàng nặng ở phía sau làm bánh trước nhẹ đi, tay lái dễ chòng chành khi chạy nhanh. Giữ hàng gọn, sát xe, không chở quá tải và bơm lốp sau theo mức chở nặng ghi trong sách hướng dẫn.
Cách xử lý
- Bơm lốp đúng áp suất, thay lốp mòn không đều hoặc quá mòn.
- Thợ nắn vành, căng lại căm, thay căm gãy. Vành đúc cong nhiều thì thay.
- Thay bạc đạn bánh nếu rơ.
- Thợ siết lại cổ lái. Nếu chén cổ đã rỗ, thay bộ chén cổ và bi cổ.
- Thay phớt và dầu phuộc trước, thay cả hai bên để đều nhau.
- Căn lại bánh sau cho thẳng.
Khi nào phải ra tiệm ngay
- Tay lái tự lắc mạnh, khó giữ ở tốc độ cao.
- Cổ lụp cụp rõ khi phanh.
- Vành nứt, căm gãy nhiều.
- Xe từng va chạm mạnh ở bánh trước. Có thể cong phuộc hoặc cong cổ, cần thợ kiểm tra khung.
Khi xe bị lắc đầu, không buông tay lái, giảm tốc từ từ bằng cả hai phanh, tránh phanh gấp.
Chi phí tham khảo
Bơm lốp gần như không tốn. Siết cổ, căng căm, nắn vành ở mức thấp. Thay chén cổ, phớt phuộc, bạc đạn bánh ở mức vừa. Thay lốp, vành đúc tốn hơn. Giá tuỳ dòng xe và nơi sửa.
Câu hỏi thường gặp
Xe máy bị lạng tay lái là do đâu?
Thường do lốp non hoặc mòn không đều, vành cong, chén cổ mòn hoặc lỏng, phuộc trước chảy dầu. Kiểm tra áp suất lốp trước tiên vì đây là lỗi dễ sửa nhất.
Xe máy bị lắc bánh trước có nguy hiểm không?
Có, vì bánh trước quyết định hướng lái và phần lớn lực phanh. Lắc do bạc đạn rơ hoặc vành cong cần sửa ngay, không nên chạy nhanh.
Xe máy bị rung đầu khi chạy nhanh là bị gì?
Rung ở một dải tốc độ thường do lốp mòn không đều, vành đảo hoặc bánh mất cân bằng. Nếu rung kèm lắc khi buông lỏng tay lái, kiểm tra thêm chén cổ.
Xe máy bị lệch tay lái sau khi ngã có sửa được không?
Được. Thường chỉ cần nới và căn lại phuộc, tay lái. Nếu cong phuộc hoặc cong cổ, thợ sẽ nắn hoặc thay. Nên kiểm tra sớm vì lệch lái làm lốp mòn nhanh và khó điều khiển.