Xe máy bị tuột xích thường do xích chùng quá mức, nhông đĩa mòn răng nhọn không giữ được xích, bánh sau căng lệch hai bên hoặc đĩa xích cong. Chỉnh độ chùng đúng thông số của xe là việc đầu tiên, ví dụ sách hướng dẫn Honda Wave 110 ghi 25 đến 35 mm và dặn không lái xe khi độ chùng vượt quá 50 mm. Nếu nhông đĩa đã mòn, chỉnh xích chỉ đỡ được vài hôm, cần thay trọn bộ.
| Dấu hiệu | Nguyên nhân có thể | Việc làm trước | Khi nào cần thợ |
|---|---|---|---|
| Xích võng nhiều, đập vào hộp xích | Xích giãn, chưa chỉnh | Đo độ chùng | Khi hết nấc chỉnh |
| Tuột lặp lại dù vừa chỉnh | Nhông đĩa mòn, xích giãn không đều | Nhìn răng đĩa | Thay bộ nhông xích đĩa |
| Tuột về một phía, bánh sau lệch | Căng xích lệch hai bên | Xem vạch chia hai bên càng | Khi không căn được |
| Xích căng chỗ chùng chỗ | Xích mòn không đều, đĩa cong | Quay bánh, đo nhiều điểm | Sớm |
| Trùng xích kèm tiếng lạch cạch | Xích khô, rỉ | Vệ sinh, tra dầu xích | Khi vẫn kêu |
Vì sao xích bị tuột
Xích chùng quá mức
Xích giãn dần khi chạy. Khi quá chùng, xích nhảy lên khỏi răng đĩa lúc tăng giảm ga đột ngột hoặc qua ổ gà. Sách Honda Wave 110 khuyên kiểm tra xích tải mỗi 500 km.
Nhông đĩa mòn
Răng nhông đĩa mòn thành nhọn, cong như vây cá mập. Răng mòn không giữ được con lăn của xích, xích dễ trượt khỏi răng dù độ chùng đúng.
Bánh sau căng lệch
Khi chỉnh xích, ốc tăng xích hai bên phải vặn đều. Một bên căng hơn làm bánh sau lệch, nhông và đĩa không thẳng hàng, xích bị kéo xiên và dễ tuột.
Đĩa cong, bạc đạn rơ
Va chạm làm đĩa cong. Bạc đạn bánh sau hoặc cao su giảm chấn trong đùm mòn làm đĩa lắc. Cả hai khiến xích lệch khỏi răng.
Dấu hiệu xích sắp tuột
Xích hiếm khi tuột mà không báo trước. Để ý các dấu hiệu sau:
- Tiếng lạch cạch hoặc tiếng xích đập vào hộp xích khi tăng giảm ga, qua ổ gà.
- Xe giật mạnh khi vừa vặn ga hoặc vừa nhả ga, nhất là ở số thấp.
- Cảm giác có khoảng hẫng giữa lúc vặn ga và lúc xe đi.
- Xích rỉ, khô, có mắt xích bị cứng không gập được.
- Nhìn qua lỗ kiểm tra thấy xích võng sát đáy hộp xích.
Thấy một trong các dấu hiệu này, hãy kiểm tra độ chùng ngay thay vì đợi đến lần bảo dưỡng.
Kiểm tra độ chùng xích
- Tắt máy, về số mo, dựng xe bằng chân chống giữa trên nền phẳng.
- Mở nắp lỗ kiểm tra trên hộp xích (nhiều xe số có nắp này).
- Dùng ngón tay đẩy xích lên và xuống ở đoạn giữa. Khoảng dịch chuyển là độ chùng.
- Quay bánh sau, đo thêm vài điểm. Sách Honda ghi nếu độ chùng không giống nhau ở các điểm, một số mắt xích có thể bị kẹt hoặc xoắn.
- So với thông số trên nhãn ở xe hoặc trong sách hướng dẫn.
- Quay bánh sau xem xích có chạy êm không.
Chỉnh độ chùng xích
- Nới ốc trục bánh sau.
- Vặn ốc tăng xích hai bên từng chút một, đều nhau, theo vạch chia trên càng.
- Đo lại độ chùng đến khi đạt thông số.
- Kiểm tra vạch chia hai bên trùng vị trí.
- Siết chặt ốc trục bánh sau.
- Kiểm tra lại hành trình tự do phanh sau, vì dịch bánh sau làm thay đổi phanh.
Siết trục bánh không chặt là rất nguy hiểm. Nếu không có cờ lê lực và chưa quen, để thợ làm.
Xử lý khi xích tuột giữa đường
- Nhả ga, bóp phanh nhẹ, tấp vào lề. Nếu bánh sau khựng, giữ thẳng lái, không phanh sau gấp.
- Tắt máy, về số mo, dựng chân chống giữa.
- Kiểm tra xích có kẹt giữa đĩa và càng không. Không kéo mạnh khi xích đang kẹt.
- Nếu xích chỉ trượt khỏi đĩa, đặt xích vào răng dưới cùng của đĩa rồi quay bánh sau từ từ theo chiều tiến để xích tự lên răng. Chú ý giữ tay xa khe giữa xích và đĩa, chỉ quay bằng bánh xe.
- Chạy chậm đến tiệm để chỉnh hoặc thay. Xích đã tuột một lần sẽ dễ tuột lại.
Khi nào phải ra tiệm
- Xích tuột hai lần trở lên.
- Độ chùng vượt 50 mm hoặc đã hết nấc chỉnh.
- Răng nhông đĩa đã nhọn.
- Xích kẹt vào càng, hộp xích méo.
Chăm sóc xích
Sau khi kiểm tra độ chùng, Honda hướng dẫn vệ sinh và bôi trơn xích. Dầu khuyên dùng là dầu bôi trơn xích tải, nếu không có thì dùng dầu hộp số SAE 80 hoặc 90. Xe đi mưa, đường bụi cần tra dầu xích thường xuyên hơn.
Chi phí tham khảo
Chỉnh xích là việc nhỏ. Thay bộ nhông xích đĩa ở mức vừa, tuỳ hàng chính hãng hay thay thế. Nên thay cả bộ vì thay lẻ, món mới sẽ mòn nhanh theo món cũ. Giá thay đổi theo dòng xe và nơi sửa.
Câu hỏi thường gặp
Xe máy bị trùng xích có sao không?
Có. Xích chùng làm xe giật khi tăng giảm ga, kêu lạch cạch và dễ tuột. Nếu vượt ngưỡng không được lái xe theo sách hướng dẫn, phải chỉnh ngay.
Xe máy bị tuột xích có tự lắp lại được không?
Được nếu xích chỉ trượt khỏi đĩa và không kẹt. Đặt xích vào răng dưới của đĩa rồi quay bánh cho xích tự lên. Sau đó nên ra tiệm chỉnh lại vì xích đã tuột sẽ dễ tuột tiếp.
Xe máy kêu ở hộp xích là do đâu?
Thường do xích chùng đập vào hộp xích, xích khô dầu hoặc nhông đĩa mòn. Kiểm tra độ chùng, tra dầu xích, và xem răng đĩa.
Bao lâu nên thay nhông xích đĩa?
Không có một con số chung cho mọi xe vì phụ thuộc cách chăm sóc và đường đi. Thay khi răng đĩa đã nhọn, xích giãn hết nấc chỉnh hoặc chỉnh xong vẫn tuột.