Xe máy kêu cạch cạch thường do một trong bốn nhóm: xupap bị hở hoặc sên cam chùng ở đầu máy, bi nồi và chuông nồi mòn ở xe tay ga, bạc đạn hoặc bộ xích ở bánh sau, và ốc dàn áo lỏng. Cách khoanh vùng nhanh nhất là để ý tiếng kêu đi theo tiếng máy hay theo tốc độ bánh xe. Tiếng từ đầu máy nên xử lý sớm vì để lâu có thể mòn cam, cò và đắt hơn nhiều.
| Tiếng kêu nghe thế nào | Nguyên nhân hay gặp | Việc làm trước | Khi nào ra tiệm |
|---|---|---|---|
| Tạch tạch đều ở đầu máy, to dần khi tăng ga | Xupap hở, cò mổ mòn | Nghe khi máy nổ cầm chừng, dựng chân chống | Ngay trong tuần, thợ chỉnh cò |
| Rào rào, lạch xạch lúc mới nổ máy nguội | Sên cam chùng, tăng sên cam yếu | Để ý tiếng có nhỏ lại khi máy nóng không | Sớm, trước khi sên cam nhảy răng |
| Lạch cạch ở hông trái xe tay ga khi đề pa | Bi nồi mòn, chuông nồi, bố nồi | Nghe khi vặn ga từ đứng yên | Khi xe kèm rung giật hoặc hụt ga |
| Cạch cạch theo vòng bánh, cả khi tắt máy dắt xe | Bạc đạn bánh, xích chùng, hộp xích cọ | Dắt xe nghe tiếng | Khi bánh rơ hoặc xích quá chùng |
| Lạch cạch khi qua ổ gà | Ốc dàn áo, giảm xóc, chắn bùn | Ấn tay lên từng mảng nhựa thử | Khi có tiếng ở cổ lái hoặc giảm xóc |
Vì sao xe máy kêu cạch cạch
Động cơ xe máy bốn thì có nhiều chi tiết kim loại chuyển động nhanh và ăn khớp nhau theo khe hở rất nhỏ. Khi khe hở đó tăng lên vì mòn hoặc vì chỉnh sai, kim loại gõ vào kim loại và sinh tiếng. Ngoài động cơ, dàn nhựa, xích và bánh xe cũng tạo tiếng khi lỏng hoặc mòn.
Xupap hở, cò mổ mòn
Đây là nguồn tiếng hay gặp nhất ở xe số và xe tay ga dùng lâu. Giữa cò mổ và đuôi xupap có một khe hở nhỏ do nhà sản xuất quy định. Khe này tăng lên thì cò đập vào xupap mỗi vòng quay, nghe thành tiếng tạch tạch đều, nhịp nhanh dần khi lên ga. Người trong nghề gọi là "kêu cò" hay "kêu xupap". Sách hướng dẫn của Honda xếp việc kiểm tra khe hở xu páp vào lịch bảo dưỡng định kỳ và khuyên để cửa hàng thực hiện.
Sên cam chùng
Sên cam là sợi xích nhỏ nối trục khuỷu với trục cam. Khi sên cam giãn hoặc bộ tăng sên cam yếu, sên đập vào vách máy, nghe rào rào hoặc lạch xạch, rõ nhất trong vài chục giây đầu sau khi nổ máy nguội. Nếu để quá lâu, sên có thể nhảy răng, làm lệch thời điểm đóng mở xupap và xe khó nổ hoặc chết máy.
Bi nồi, chuông nồi ở xe tay ga
Xe tay ga truyền lực bằng dây curoa và bộ nồi. Bi nồi mòn vẹt, chén bi mòn hoặc bố nồi mòn làm bộ nồi lăn không đều, sinh tiếng lạch cạch ở hông trái xe, thường kèm rung đầu khi đề pa.
Bánh xe, xích và dàn áo
Bạc đạn bánh xe rơ, xích tải chùng đập vào hộp xích, hoặc ốc dàn nhựa lỏng đều tạo tiếng cạch cạch. Điểm chung là tiếng đi theo tốc độ xe hoặc theo mặt đường, không theo tiếng máy.
Cách tự nghe để khoanh vùng tiếng kêu
- Dựng xe bằng chân chống giữa trên nền phẳng, nổ máy để cầm chừng.
- Nghe gần đầu máy, phía trên xi lanh. Nếu tiếng tạch tạch rõ ở đây và nhịp tăng khi bạn lên ga nhẹ, khả năng cao là xupap hoặc sên cam.
- Tắt máy rồi nổ lại lúc máy nguội. Tiếng rào rào to lúc đầu rồi nhỏ dần khi máy nóng thường là sên cam.
- Với xe tay ga, nghe ở hông trái nơi có nắp nồi. Tiếng lạch cạch xuất hiện khi vặn ga cho bánh sau quay là dấu hiệu của bộ nồi.
- Tắt máy, dắt xe đi. Nếu vẫn nghe cạch cạch theo vòng bánh, lỗi nằm ở bánh xe, phanh hoặc xích chứ không phải động cơ.
- Ấn tay lên từng mảng nhựa, chắn bùn, giỏ xe, biển số. Tiếng tắt khi ấn là do ốc lỏng.
Không mở nắp máy hay tháo nắp nồi nếu bạn không có dụng cụ và kinh nghiệm. Việc chỉnh khe hở xupap cần thước lá và làm khi máy nguội.
Cách xử lý theo từng nguyên nhân
- Ốc dàn áo lỏng: siết lại ốc, thay đệm cao su đã mục. Đây là việc tự làm được với tua vít và cờ lê.
- Xích chùng: chỉnh lại độ chùng theo sách hướng dẫn. Ví dụ sách hướng dẫn Honda Wave 110 ghi độ chùng xích tải 25 đến 35 mm và dặn không lái xe khi độ chùng vượt quá 50 mm.
- Xupap hở: ra tiệm để thợ chỉnh cò bằng thước lá. Nếu cò hoặc trục cam đã mòn rỗ, thợ sẽ thay.
- Sên cam chùng: thợ kiểm tra bộ tăng sên cam, thay sên cam và tăng sên nếu đã giãn. Nên làm sớm để tránh nhảy răng.
- Bộ nồi xe tay ga: thợ mở nắp nồi, kiểm tra bi nồi, chén bi, bố nồi, chuông nồi và dây curoa, thay chi tiết mòn.
- Bạc đạn bánh: thay bạc đạn mới, kiểm tra trục bánh.
Khi nào cần ra tiệm ngay
- Tiếng kêu to lên rõ rệt trong vài ngày.
- Tiếng kêu kèm xe yếu, khó nổ, hao nhớt hoặc ra khói.
- Tiếng gõ nặng, trầm từ lốc máy dưới xi lanh, nghe cục cục khi tăng tốc. Đây có thể là bạc đạn cốt máy hoặc tay biên, không nên chạy tiếp.
- Đèn báo lỗi phun xăng sáng trên đồng hồ.
Chi phí tham khảo
Siết ốc dàn áo, chỉnh cò và chỉnh xích thường là việc nhỏ, tiệm sửa xe tính công thấp. Thay sên cam, bộ nồi hay bạc đạn cốt máy tốn nhiều hơn vì phải rã máy hoặc mở nồi. Giá thay đổi theo dòng xe, phụ tùng chính hãng hay hàng thay thế và theo từng nơi, nên hỏi báo giá trước khi thợ làm.
Câu hỏi thường gặp
Xe máy kêu cạch cạch là bị gì?
Phần lớn trường hợp là xupap hở, sên cam chùng, bộ nồi xe tay ga mòn hoặc ốc dàn áo lỏng. Nghe tiếng theo máy hay theo bánh để biết nhóm nào. Tiếng ở đầu máy nên cho thợ kiểm tra sớm.
Xe máy kêu tạch tạch ở đầu máy có nguy hiểm không?
Chưa nguy hiểm ngay nhưng không nên để lâu. Cò đập vào xupap lâu ngày làm mòn cò, trục cam và giảm công suất. Chỉnh cò đúng khe hở thường hết tiếng.
Xe máy kêu xupap khác kêu sên cam thế nào?
Tiếng xupap là tạch tạch đều, nhịp theo vòng tua, nghe rõ cả khi máy nóng. Tiếng sên cam là rào rào hoặc lạch xạch, to nhất lúc máy nguội rồi giảm dần.
Xe máy kêu lạch cạch khi qua ổ gà là do đâu?
Thường do ốc dàn nhựa lỏng, chắn bùn, giỏ xe hoặc giảm xóc mòn. Ấn tay lên từng bộ phận để tìm chỗ phát tiếng. Nếu tiếng đến từ cổ lái hoặc giảm xóc trước, nên cho thợ kiểm tra vì liên quan an toàn.